İspanya’da öğrenim için verilen izin, hukuken bir oturum izni değil, uzun süreli kalış izni (autorización de estancia de larga duración por estudios) olarak düzenlenir. Bu iznin asıl amacı öğrenimdir; çalışma ancak öğrenimle bağdaştığı ölçüde mümkündür. 20 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren yeni Yabancılar Yönetmeliği (Real Decreto 1155/2024) bu alanda önemli değişiklikler getirdi.
Temel kural: haftada en fazla 30 saat
Yönetmeliğin 57. maddesine göre öğrenci izniyle yapılan çalışma, kural olarak haftada 30 saati geçemez. Yoğun programlı mesleki eğitimde sektör mevzuatı farklı bir düzen öngörebilir. Sınırın aşılması öğrenci izninin sona erme sebebidir; yani risk yalnızca iş ilişkisini değil, İspanya’da kalma hakkınızı da ilgilendirir.
Birden fazla işte çalışıyorsanız sınırı toplam saatlere göre düşünmek gerekir. Ayrıca çalışma öğrenimle bağdaşmalıdır: Derslere devam ve sınav başarısı, izin uzatılırken incelenebilir.
Yönetmelik, iş koşullarının İspanya iş mevzuatına ve uygulanacak toplu iş sözleşmesine uygun olmasını şart koşar. Yani bir işverene bağlı çalıştığınızda asgari ücret ve toplu sözleşme hükümleri sizin için de geçerlidir; sözleşmenizin yazılı olmasına ve çalışma saatlerinin açıkça belirtilmesine dikkat edin. İzni uzatırken öğrenimde ilerleme ve geçim şartlarının sürdüğü belgelenir; izniniz çalışmaya imkân verdiği için geçerli bir iş sözleşmesinden elde edilen gelir de geçim kaynağı olarak değerlendirilebilir.
Kimler ayrıca izin almadan çalışabilir
Yönetmelik öğrencileri farklı gruplara ayırır:
- Yükseköğretim öğrencileri: İspanya’da tanınmış bir yükseköğretim kurumunda, tanınmış bir diplomaya yönelik tam zamanlı bir program izleyenler (lisans, yüksek lisans, doktora ve benzeri) hem bir işverene bağlı hem de serbest çalışabilir. Bu hak öğrenci izniyle birlikte kendiliğinden doğar; ayrıca çalışma izni başvurusu gerekmez.
- Diğer öğrenciler: Lise düzeyinde eğitim, dil kursları veya bazı mesleki eğitimler gibi diğer gruplarda çalışmak için ayrıca izin başvurusu yapılır. Başvuruyu işveren veya öğrenci yapabilir ve işin öğrenimle bağdaşması aranır.
- Zorunlu stajlar: Öğrenim programının parçası olan ve okul ile kurum arasındaki anlaşma çerçevesinde yapılan stajlar için ek izin gerekmez.
Göç Devlet Sekreterliği (Secretaría de Estado de Migraciones), öğrenci izinlerine ilişkin kuralların uygulanmasını açıklayan talimatlar yayımlamıştır. Programınızın hangi gruba girdiğini okulunuzun uluslararası ofisinden ve Ministerio de Inclusión’un bilgi notlarından kontrol edin. Hangi grupta olursanız olun, işe başlamadan önce işverenin sizi sosyal güvenliğe kaydetmesi gerekir; kayıtsız çalışmak hem işveren hem de sizin için sorun yaratır.
Coğrafi sınır ve sosyal güvenlik
Çalışma hakkı, öğrenci izninizin verildiği özerk bölgeyle (comunidad autónoma) sınırlıdır. Komşu bölgedeki sınır yerleşimlerinde çalışmak mümkündür. İşyerinin konumu öğrenimi aksatacak sürekli yolculuklar gerektirmiyorsa bu sınırlamaya istisna da tanınabilir.
Çalışmaya başladığınızda sosyal güvenliğe kaydolursunuz. Yönetmelik, bu durumda öğrenci izni için istenen sağlık sigortası şartının sosyal güvenlik kaydıyla karşılanmış sayılacağını belirtir. Yine de kayıttan önceki dönemi ve olası iş kesintilerini düşünerek, özel sigortanızı iptal etmeden önce durumunuzu kontrol etmek yerinde olur. Serbest çalışmayı seçerseniz serbest çalışanlar rejimine (RETA) kaydolmanız ve vergi idaresine faaliyet başlangıcını bildirmeniz gerekir.
Öğrencinin yanında gelen aile üyeleri ise yönetmeliğe göre öğrenci izni süresince çalışamaz.
Mezuniyetten sonra
Öğrenim bittiğinde iki ana yol vardır:
- Doğrudan çalışma iznine geçiş: Yükseköğretimi ve bazı mesleki eğitim programlarını tamamlayanlar, vize almadan bir işverene bağlı veya serbest çalışma iznine ya da başka bir oturum türüne geçebilir. Başvuru, öğrenci izninin sona ermesinden veya diplomanın alınmasından önceki iki ay ile sonraki üç ay içinde yapılır. Başvuru işleme alındığında, karar verilene kadar tam zamanlı çalışma hakkı veren geçici bir izin oluşur. Yeni metinde, önceki yönetmelikteki üç yıllık öğrenim şartı yer almıyor.
- İş arama izni: Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi’nde en az 6. seviyeye (lisans) karşılık gelen bir diploma alanlar, iş aramak veya girişim kurmak için 24 aya kadar oturum izni isteyebilir. Başvuru, öğrenci izninin bitiminden önceki 60 gün ile sonraki 90 gün içinde elektronik olarak yapılır.
Çalışma iznine geçerken, sizinle birlikte yaşayan aile üyeleri için de aile birleşimi kapsamında oturum izni istenebilir; bunun için yeterli gelir ve uygun konut gösterilmelidir.
Öğrenim süresinin, ileride uzun süreli oturum için gereken beş yıllık süreye nasıl yansıyacağı ayrı kurallara bağlıdır. Uzun vadeli plan yaparken bunu da hesaba katın.
Ne zaman destek almak mantıklı
Haftada 30 saate yakın çalışıyorsanız, birden fazla işiniz varsa, serbest çalışmayı düşünüyorsanız veya öğrenim süreniz uzayacaksa, iznin uzatılmasını riske atmamak için durumunuzu önceden değerlendirmek yararlıdır. Mezuniyetten sonra çalışma iznine geçmeyi planlıyorsanız, başvuru süresinin kısa olduğunu göz önünde bulundurarak hazırlığa erken başlayın. Başvurular İspanya’daki oficina de extranjería’ya veya ilgili özerk bölgenin yetkili birimine yapılır.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.