İspanya’da yaşayan ya da İspanya’da mülkü olan bir kişi öldüğünde iki soru öne çıkar: mirasa hangi ülkenin hukuku uygulanacak ve İspanya’da hangi vergiler ödenecek. Türk vatandaşları için bu sorular, Türk ve İspanyol kurallarının birbirinden farklı yaklaşımları nedeniyle daha karmaşık hâle gelir. Önceden hazırlanmış bir vasiyetname, mirasçıların işini büyük ölçüde kolaylaştırır.
Hangi hukuk uygulanır
İspanya, 650/2012 sayılı AB Miras Tüzüğü’nü uygular. Tüzük, 17 Ağustos 2015 ve sonrasındaki ölümlere uygulanır ve AB dışındaki ülkelerin vatandaşlarını da kapsar.
- Genel kural: Mirasın tamamına, ölen kişinin ölüm anındaki mutat meskeninin bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır; İspanya’da yaşayan bir Türk vatandaşı için bu, kural olarak İspanyol hukukudur
- Hukuk seçimi: Kişi, vasiyetnamesinde vatandaşı olduğu ülkenin hukukunu seçebilir; Türk vatandaşı Türk miras hukukunun uygulanmasını isteyebilir
- İspanya’nın bazı bölgelerinde (Katalonya, Balear Adaları, Aragon, Navarra, Bask Bölgesi ve Galiçya gibi) kendi medeni hukuk kuralları vardır; İspanyol hukuku uygulanacaksa hangi bölgenin kurallarının devreye gireceği ayrıca incelenir
Seçim, saklı paylar açısından da sonuç doğurur. İspanyol Medeni Kanunu’nun genel kurallarına göre çocukların saklı payı (legítima) mirasın üçte ikisidir; Türk hukukunda altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Türk hukukuna göre ise miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir ve Türkiye’deki taşınmazlara her durumda Türk hukuku uygulanır. İki ülkenin kuralları farklı sonuçlara götürebileceği için, malvarlığı iki ülkede bulunuyorsa önceden planlama yapılması gerekir.
İspanya’da vasiyetname
İspanya’da en yaygın vasiyetname türü, noter önünde düzenlenen açık vasiyetnamedir (testamento abierto notarial). Noter kimliğinizi ve ehliyetinizi kontrol eder, İspanyolca bilmiyorsanız tercüman yardımıyla vasiyetnameyi düzenler ve aslını saklar. Vasiyetname, Adalet Bakanlığı’na bağlı Registro General de Actos de Última Voluntad’a bildirilir. Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren 15 iş günü geçtikten sonra bu sicilden son vasiyet belgesi (certificado de últimas voluntades) alarak vasiyetname olup olmadığını öğrenir.
Türkiye’de daha önce vasiyetname yaptıysanız, İspanya’da yapılacak yeni vasiyetnamenin eskisini istemeden ortadan kaldırmaması için iki metnin uyumlu hazırlanması gerekir. Her ülkedeki malvarlığı için ayrı ve birbirine atıf yapan vasiyetnameler uygulamada sık başvurulan bir yoldur.
Miras vergisi
- İspanya’da miras vergisi (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones) devlet kanunuyla düzenlenir, ancak oranlar, indirimler ve muafiyetler büyük ölçüde özerk bölgelerce belirlenir
- Bazı bölgeler eş ve çocuklar için vergiyi neredeyse ortadan kaldıran indirimler uygular (Madrid’deki %99 indirim gibi); bazı bölgelerde ise yakın akrabalar da önemli tutarlarda vergi öder
- İspanya’da mukim mirasçılar dünya genelinde edindikleri miras üzerinden, mukim olmayan mirasçılar ise İspanya’daki varlıklar üzerinden vergilendirilir
- Mukim olmayan mirasçılar da, Avrupa Birliği Adalet Divanı içtihadı ve 2021’deki kanun değişikliğinden sonra, kural olarak ilgili bölgenin düzenlemesinden yararlanabilir
- Beyan süresi ölüm tarihinden itibaren 6 aydır; ilk 5 ay içinde istenirse 6 ay daha uzatılabilir, uzatma süresi için gecikme faizi işler
- Türkiye’de de veraset ve intikal vergisi doğabilir; aynı miras için iki ülkede ödenen verginin nasıl dikkate alınacağı ayrıca değerlendirilir
Türk belgelerinin İspanya’da kullanılması
- Türk mahkemelerinden veya noterlerinden alınan mirasçılık belgesi (veraset ilamı), apostil ve yeminli tercümeyle İspanya’da sunulabilir; ancak İspanyol noter veya tapu sicilinin belgeyi doğrudan kabul edip etmeyeceği belgenin türüne ve içeriğine bağlıdır
- Bazı durumlarda İspanya’da noter önünde ayrıca mirasçılık tespiti (acta de declaración de herederos) yapılması ya da Türk kararının İspanya’da tanınması gerekebilir
- Türkiye AB üyesi olmadığından Avrupa Miras Belgesi düzenlemez; bu belge yalnızca Tüzüğü uygulayan AB ülkelerinde alınabilir
- Ölüm belgesi, nüfus kayıtları ve vasiyetname gibi diğer Türk belgeleri için de apostil ve yeminli tercüme gerekir
Birlikte neler yapıyoruz
- Türkiye ve İspanya’daki malvarlığınızı ve aile durumunuzu birlikte çıkarıyor, hangi hukukun uygulanabileceğini genel kurallar çerçevesinde açıklıyoruz
- Vasiyetnamede hukuk seçimi yapmanın ya da yapmamanın sonuçlarını anlatıyor, metnin İspanyol noter önünde düzenlenmesine sizi hazırlıyoruz
- Mirasçılar için Türkiye’den gereken belgeleri, apostil ve tercüme adımlarını planlıyoruz
- Mirasın İspanya’daki noter, tapu ve vergi işlemlerinin yetkili İspanyol profesyonellerce yürütülmesini koordine ediyor, süreleri takip ediyoruz
Sık sorulan sorular
İspanya’da yaşıyorum ama mirasıma Türk hukukunun uygulanmasını istiyorum. Mümkün mü?
Evet. Vasiyetnamenizde açıkça Türk hukukunu seçebilirsiniz. Seçim yapmazsanız mutat meskeniniz İspanya’da olduğu için kural olarak İspanyol hukuku uygulanır.
Türkiye’de yaşıyorum, İspanya’da yalnızca bir evim var. Hangi hukuk uygulanır?
Mutat meskeniniz Türkiye’de olduğu için İspanya, AB Miras Tüzüğü uyarınca kural olarak Türk hukukunu uygular. İspanya’daki ev için miras vergisi ise İspanya’da ödenir.
Mirasçıların işlemler için İspanya’ya gelmesi gerekir mi?
Her zaman değil. İşlemler çoğu durumda apostilli vekâletnameyle yürütülebilir. Ancak mirasçıların İspanyol yabancı kimlik numarası (NIE) alması ve bazı belgeleri imzalaması gerekir.
İspanya’da yaptığım vasiyetname Türkiye’deki mallarımı da kapsar mı?
Kapsayabilir; ancak Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanır ve yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için Türk mahkemesinde açılması gerekir. Bu yüzden çoğu zaman her ülkedeki mallar için ayrı ve birbiriyle uyumlu vasiyetname öneriyoruz.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. Özgeçmiş
Şartlar ve tutarlar her yıl güncellenir. Dosyanız başvuru günündeki kurallara göre hazırlanır.