Ailecek İspanya’ya taşınırken en çok planlama gerektiren konulardan biri çocukların okula başlamasıdır. İspanya’da okul kaydı Özerk Toplulukların yetkisindedir; takvim, başvuru yöntemi ve okul seçimi kuralları bölgeden bölgeye değişir. Temel ilkeler ise ülke genelinde aynıdır ve Türkiye’den gelen bir çocuk için yapılacak işlemler büyük ölçüde çocuğun yaşına bağlıdır.
Eğitim sistemi ve zorunlu eğitim
İspanya’da zorunlu ve devlet okullarında ücretsiz olan temel eğitim 6 ile 16 yaş arasını kapsar:
- Educación Infantil: 0–6 yaş, zorunlu değildir; 3–6 yaş arası devlet okullarında ücretsizdir
- Educación Primaria: 6–12 yaş, altı sınıf
- Educación Secundaria Obligatoria (ESO): 12–16 yaş, dört sınıf
- Bachillerato: 16–18 yaş, iki yıl, zorunlu değildir ve üniversiteye hazırlar
- Mesleki eğitim (Formación Profesional): temel, orta ve yüksek düzeylerde
Sınıf yerleşimi kural olarak takvim yılına göre yapılır: aynı yıl içinde doğan çocuklar aynı sınıfa gider. Önceki öğrenimde ciddi bir açık varsa, sisteme geç katılan öğrencilerin yaşına göre bir alt sınıfa yerleştirilmesi mümkündür.
Yabancı çocukların eğitim hakkı ailenin oturum durumundan bağımsızdır. 4/2000 sayılı Yabancılar Kanunu, 18 yaşından küçük yabancıların zorunlu eğitim dahil eğitim hakkını İspanyol çocuklarla aynı koşullarda tanır.
Okul kaydı nasıl yapılır?
Özerk Topluluklar her yıl, çoğunlukla ilkbaharda, bir sonraki öğretim yılı için başvuru dönemi açar. Aileler tercih ettikleri okulları sıralar ve yerleştirme bir puanlama sistemine göre yapılır; puanlamada genellikle eve ya da iş yerine yakınlık ve okulda kardeş bulunması gibi ölçüler kullanılır.
Yıl içinde gelen aileler bu dönemi beklemek zorunda değildir. Dönem dışı başvurular (escolarización fuera de plazo) bölgenin eğitim müdürlüğü, okul yerleştirme komisyonları ya da belediyenin eğitim birimi üzerinden yapılır ve çocuğa boş kontenjanı olan bir okul gösterilir.
Genellikle istenen belgeler:
- Çocuğun ve ebeveynlerin pasaportu ya da NIE veya TIE belgesi
- Belediye kaydı belgesi (certificado de empadronamiento)
- Nüfus kayıt örneği ya da doğum belgesi; bazı bölgeler apostil ve tercüme isteyebilir
- Aşı kartı ve varsa sağlık raporları
- Türkiye’deki okuldan alınan öğrenim belgesi ve not dökümü
İlkokul ve ortaokul: denklik gerekmez
İspanya Eğitim Bakanlığı’nın kuralına göre, yabancı bir eğitim sisteminden gelip Primaria ya da ESO’nun herhangi bir sınıfına katılmak isteyen öğrenciler için denklik (convalidación) işlemi gerekmez. Okul, çocuğu yaşına ve önceki öğrenimine göre yerleştirir. Türkiye’deki karne ve öğrenim belgelerini getirmek yine de yararlıdır; okul bunları yerleştirmede ve destek ihtiyacını belirlemede kullanır.
Katalonya, Bask Bölgesi, Galiçya, Valensiya Topluluğu ve Balear Adaları gibi ikinci resmî dili olan bölgelerde dersler büyük ölçüde o dilde de yapılır. Birçok bölgede yeni gelen öğrenciler için dil destek programları bulunur; içerik ve süreleri bölgeye göre değişir.
Lise ve sonrası: denklik ve homologasyon
Bachillerato’ya ya da orta düzey mesleki eğitime başlamak için Graduado en ESO diplomasına sahip olmak gerekir. Türkiye’de öğrenim görmüş bir öğrencinin bu aşamada yabancı öğreniminin denkliğini istemesi gerekir. İki ayrı işlem vardır:
- Homologación: Türkiye’de alınan bir diplomanın İspanyol diplomasına (Graduado en ESO ya da Bachiller) denk olduğunun tanınması
- Convalidación: Tamamlanmış sınıfların İspanyol sınıflarına denk sayılması; böylece öğrenci bir sonraki sınıfa devam edebilir
Temel kurallar 104/1988 sayılı Kraliyet Kararnamesi’nde yer alır; Eğitim Bakanlığı Eylül 2026’da bu alanı yeniden düzenleyecek bir taslağı kamuoyu görüşüne açtı. Mevcut kurallara göre:
- Denkleştirilecek sınıfların ve önceki tüm sınıfların tamamen geçilmiş olması gerekir; tek tek dersler denkleştirilmez
- Belgeler resmî olmalı; Türkiye’den alınanlar apostilli ve İspanyolcaya resmî tercümeli olmalıdır
- Graduado en ESO denkliği için harç alınmaz; diğer denklikler harca tabidir
- Karar süresi, dosya eksiksiz hale geldikten sonra üç aydır; bu sürede karar verilmezse başvuru reddedilmiş sayılır
- Başvuruyla birlikte alınan şartlı kayıt belgesi (volante de inscripción condicional), dosya sürerken öğrencinin okula şartlı olarak kaydolmasını sağlar
Başvurular, Özerk Topluluklardaki Eğitim Yüksek Denetim birimlerine (Alta Inspección de Educación), yurt dışında İspanya büyükelçiliklerinin eğitim müşavirliklerine ya da Bakanlığa yapılabilir. Katalonya, Galiçya ve Bask Bölgesi bu yetkiyi kendileri kullanır. Üniversiteye giriş ise ayrı bir süreçtir ve üniversitelerin yabancı sistemlerden gelen öğrenciler için kendi kabul kuralları vardır.
Pratik adımlar
- Türkiye’den ayrılmadan önce öğrenim belgelerini, karneleri ve not dökümlerini alın; lise öğrencileri için apostil ve tercüme işlemlerini erkenden başlatın
- İspanya’da önce belediye kaydınızı yaptırın; okul başvurusunda bu belge neredeyse her zaman istenir
- Bölgenizin eğitim müdürlüğünün dönem dışı kayıt kurallarını öğrenin
- Lise çağındaki çocuklar için okul kaydını ve denklik başvurusunu birlikte planlayın, şartlı kayıt belgesini okula verin
- Türkiye’ye dönüş ihtimali varsa İspanya’daki öğrenim belgelerini saklayın; dönüşte Türkiye’de de denklik işlemi gerekir
Ne zaman destek almak gerekir?
Çocuk lise çağındaysa, Türkiye’deki öğrenimi yıl ortasında yarıda kaldıysa ya da önceki sınıflardan biri tamamlanmamışsa, denklik sonucu çocuğun hangi sınıfa devam edeceğini doğrudan belirler. Velayetin tek ebeveynde olduğu ya da diğer ebeveynin taşınmaya rıza göstermediği durumlarda okul kaydı ve oturum işlemleri hukuki bir değerlendirme gerektirebilir. Bu tür durumlarda gerekli belgeleri taşınmadan önce hazırlamak süreci hızlandırır.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.