İspanya’da kira ödemek, fatura talimatı vermek, maaş almak veya sosyal güvenlik primlerini ödemek için çoğu zaman İspanyol bir banka hesabı gerekir. Bankalar hesap açarken müşteriyi yerleşik (residente) ya da yerleşik olmayan (no residente) olarak sınıflandırır. Bu ayrım, istenen belgeleri, hesap koşullarını ve bankanın vergi idaresine yaptığı bildirimleri etkiler.
Yerleşik ve yerleşik olmayan hesap farkı
Bankanın kullandığı "yerleşik" kavramı vergi mukimliğiyle yakından ilgilidir ve oturum izninin varlığıyla her zaman örtüşmez. Türkiye’de yaşayıp İspanya’da ev alacak, kira geliri elde edecek veya taşınmadan önce hazırlık yapacak kişiler genellikle yerleşik olmayan hesap açar. İspanya’ya taşınıp TIE aldıktan ve vergi mukimi olduktan sonra ise yerleşik hesap kullanılır.
Yerleşik olmayan hesap açarken bankalar sıklıkla Policía Nacional’in düzenlediği yerleşik olmama belgesini (certificado de no residente) ister. Bu belge EX-15 formu ve 790 kodu 012 harcıyla, İspanya’da polis birimlerinden veya oficina de extranjería’lardan istenir. Polis’in açıklamasına göre İspanya dışındaysanız başvuru İspanyol konsoloslukları aracılığıyla yapılabilir. Bazı bankalar bu belgeyi hesap açıldıktan sonra belirli bir süre içinde ister; uygulama bankaya göre değişir.
Hesap ücretleri ve ürün seçenekleri bankadan bankaya, bazen de yerleşik ve yerleşik olmayan müşteriler arasında farklılık gösterir. Koşulları karşılaştırırken Banco de España’nın müşteri portalındaki (Portal del Cliente Bancario) açıklamalardan yararlanabilirsiniz.
İstenen belgeler
Kara paranın aklanmasının önlenmesine ilişkin 10/2010 sayılı Kanun, bankaların müşterilerini tanımasını zorunlu kılar. Bu nedenle bankalar kimliğin yanında gelir ve faaliyet bilgisi de ister. Genellikle istenenler şunlardır:
- Kimlik: Geçerli pasaport; yerleşikler için TIE
- NIE numarası: İspanya’daki yabancı kimlik numarası
- Adres belgesi: İspanya’daki adres için kira sözleşmesi veya padrón belgesi; yerleşik olmayanlar için Türkiye’deki adresi gösteren belge
- Meslek ve gelir belgesi: İş sözleşmesi, maaş bordrosu, vergi beyannamesi veya işveren yazısı
- Vergi mukimliği beyanı: Hangi ülkede vergi mukimi olduğunuzu ve o ülkedeki vergi numaranızı gösteren form
Türkiye’den alınan belgeler için tercüme istenebilir. Banka formları genellikle şubede veya bankanın uygulamasında doldurulur.
Temel ödeme hesabı (cuenta de pago básica)
19/2017 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (Real Decreto-ley 19/2017), Avrupa Birliği’nde yasal olarak ikamet eden tüketicilere temel ödeme hesabı açma hakkı tanır. Bu hak, İspanya’da oturum izniyle yaşayan Türk vatandaşlarını da kapsar. Banka, kanunda sayılan sınırlı durumlar dışında, örneğin kara para aklamanın önlenmesi kurallarına aykırılık hâlinde veya kişinin İspanya’da zaten bir ödeme hesabı varsa, bu hesabı açmayı reddedemez. Reddederse bunu yazılı ve gerekçeli olarak bildirmesi gerekir; ret kararına karşı Banco de España’ya şikâyette bulunabilirsiniz. Hesap; para yatırma ve çekme, havale, otomatik ödeme talimatı ve banka kartı gibi temel işlemleri kapsar.
Banco de España’nın açıklamasına göre 2025 itibarıyla temel ödeme hesabı için alınabilecek ücret ayda en fazla 3 avrodur ve bu ücret yılda 120 adede kadar AB içi avro işlemini kapsar. Belirli düşük gelir şartlarını karşılayan kişiler için hesap ücretsiz olabilir.
Türkiye’de yaşayan ve AB’de ikameti olmayan kişiler bu haktan yararlanamaz; onlar için bankanın kendi koşulları geçerlidir.
Taşındıktan sonra yapılması gerekenler
- Bankaya yeni durumunuzu bildirin ve TIE’nizi iletin; hesabınız yerleşik hesaba dönüştürülür.
- Vergi mukimliği beyanınızı güncelleyin. Bankalar, uluslararası otomatik bilgi değişimi kapsamında hesap bilgilerini mukimi olduğunuz ülkenin vergi idaresine bildirebilir.
- İspanya’da vergi mukimi olduktan sonra, yurtdışındaki hesaplarınız ve varlıklarınız için İspanya’da bildirim yükümlülükleri doğabilir. Bu konuyu bir vergi danışmanıyla değerlendirin.
- Maaşınızın yatacağı hesabı işverenize, prim ödemelerinin çekileceği hesabı da serbest çalışıyorsanız sosyal güvenlik kurumuna bildirin.
- Banka değiştirmek isterseniz hesap taşıma (traslado de cuenta) hizmetinden yararlanabilirsiniz.
Vize başvurusu ve İspanyol hesabı
Vize başvurularında İspanyol banka hesabı genellikle şart değildir; gelir ve birikim Türkiye’deki banka belgeleriyle gösterilebilir. Bununla birlikte, izni yenilerken İspanya’daki hesap hareketleriniz de istenebilir. Para transferlerini kaynağı anlaşılacak biçimde, açıklamalı ve belgeli yapmak hem banka hem de idare açısından işinizi kolaylaştırır.
Yerleşik olmayan bir hesaptan yerleşik hesaba geçerken bazı bankalar ek belge veya şubede yüz yüze görüşme isteyebilir. Hesap açılışında verdiğiniz bilgilerle sonradan sunduğunuz bilgilerin tutarlı olması, hesabın kısıtlanması gibi sorunları önler.
Ne zaman destek almak mantıklı
Türkiye’den İspanya’ya yüksek tutarda para aktaracaksanız, gelirinizin bir kısmı şirket kârından veya mülk satışından geliyorsa ya da her iki ülkede de hesap ve varlıklarınız varsa, paranın kaynağını gösteren belgeleri önceden hazırlamak hem hesap açılışını hem de vize dosyasını kolaylaştırır. Vergi sonuçları için İspanya’da bir vergi danışmanından, Türkiye’deki belgeler ve işlemler için Türkiye’de hukuki destek almak yerinde olur.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.