İspanya’da vergi mukimi olan kişiler kural olarak dünya genelindeki gelirleri üzerinden artan oranlı gelir vergisi (IRPF) öder. Gelir Vergisi Kanunu’nun (35/2006 sayılı Kanun) 93. maddesi ise İspanya’ya iş nedeniyle taşınan bazı kişilere bir seçenek tanır: mukim olmalarına rağmen yerleşik olmayanların vergisi (IRNR) kurallarına göre, büyük ölçüde sabit oranlarla vergilendirilmek. Rejim, bu kurallardan ilk yararlananlar arasında yer alan futbolcu David Beckham’ın adıyla anılır; profesyonel sporcular ise artık kapsam dışındadır. 28/2022 sayılı Girişimcilik Ekosistemi Kanunu, 1 Ocak 2023’ten itibaren rejimi uzaktan çalışanları, girişimcileri ve aile üyelerini de kapsayacak şekilde genişletti.
Rejim ne sağlar?
- Çalışma gelirleri 600.000 euro’ya kadar yüzde 24, üzerindeki kısım için yüzde 47 oranında vergilendirilir
- Rejim süresince elde edilen tüm ücret gelirleri, işin nerede yapıldığına bakılmaksızın İspanya kaynaklı sayılır
- Diğer gelirlerde yalnızca İspanya kaynaklı olanlar vergilendirilir; örneğin Türkiye’deki bir evin kira geliri ya da yurt dışı hisselerin temettüsü İspanya’da vergilendirilmez
- İspanya kaynaklı temettü, faiz ve değer artış kazançları gibi tasarruf gelirlerine 2025 itibarıyla yüzde 19 ile yüzde 30 arasında artan oranlar uygulanır
- Servet vergisinde yalnızca İspanya’daki varlıklar hesaba katılır
- Rejim, İspanya’da vergi mukimi olunan ilk yıl ve izleyen beş yıl, toplam altı vergi dönemi boyunca uygulanır
Buna karşılık genel rejimdeki kişisel ve ailevi indirimler kullanılamaz ve gelirler arasında mahsup yapılamaz. Yurt dışında doğan gelirlerin o ülkedeki vergilendirmesi ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Kimler başvurabilir?
Temel şart, İspanya’ya taşınmadan önceki beş vergi döneminde İspanya’da vergi mukimi olmamaktır. Ayrıca taşınmanın, rejimin ilk yılında ya da bir önceki yılda şu nedenlerden birine dayanması gerekir:
- İş sözleşmesi: İspanya’daki bir işverenle iş ilişkisi kurulması ya da işverenin görevlendirmesiyle (carta de desplazamiento) İspanya’ya gelinmesi
- Uzaktan çalışma: İşveren görevlendirmesi olmadan, işin yalnızca bilgisayar ve iletişim araçlarıyla uzaktan yapılması; uluslararası uzaktan çalışma (dijital göçebe) vizesine sahip ücretliler bu şartı karşılamış sayılır
- Şirket yöneticiliği: Bir şirketin yöneticisi (administrador) olmak; şirket yalnızca mal varlığı yöneten bir şirketse, yöneticinin şirketle ilişkili kişi sayılacak oranda payı bulunmamalıdır
- Girişimcilik: ENISA tarafından girişimci faaliyet olarak nitelenen bir ekonomik faaliyet
- Yüksek nitelikli profesyoneller: Girişim şirketlerine (startup) hizmet veren ya da eğitim, araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetinde bulunan ve iş, serbest meslek ve ticari gelirlerinin toplamının yüzde 40’ından fazlasını bu faaliyetlerden elde eden yüksek nitelikli kişiler
Kişinin İspanya’daki bir daimi işyeri üzerinden gelir elde etmemesi de şarttır; girişimciler ve yüksek nitelikli profesyoneller bu kuralın dışındadır.
Dijital göçebeler: ücretli mi, serbest mi?
Dijital göçebeler için belirleyici olan çalışma biçimidir. Kanun, uzaktan çalışmayı iş sözleşmesine bağlı çalışmanın bir türü olarak düzenler ve dijital göçebe vizesine sahip ücretlileri açıkça sayar. Yurt dışındaki müşterilere hizmet veren serbest çalışanlar (autónomo) bu bentten yararlanamaz. Serbest çalışan biri, ancak faaliyeti ENISA tarafından girişimci faaliyet olarak nitelenirse ya da yüksek nitelikli profesyonel şartlarını taşırsa rejime girebilir. Dijital göçebe vizesi almış olmak da vergi rejimine kendiliğinden giriş anlamına gelmez; vergi başvurusu ayrıca yapılır.
Aile üyeleri ve başvuru süresi
Eş (evlilik yoksa çocukların diğer ebeveyni) ile 25 yaşından küçük ya da yaşına bakılmaksızın engelli çocuklar da rejimi seçebilir. Bunun için:
- Ana başvuru sahibiyle birlikte ya da onun rejimden yararlandığı ilk vergi yılı bitmeden İspanya’ya gelmeleri
- İspanya’da vergi mukimi olmaları ve önceki beş yılda mukim olmamaları
- İspanya’daki bir daimi işyeri üzerinden gelir elde etmemeleri
- Toplam vergi matrahlarının, ana başvuru sahibinin matrahından düşük olması gerekir
Rejim kendiliğinden uygulanmaz. Başvuru, İspanya Vergi İdaresi’ne (Agencia Tributaria) 149 numaralı formla elektronik olarak yapılır. Süre, İspanya’daki sosyal güvenlik kaydında görünen işe başlama tarihinden itibaren altı aydır; bu süre geçtikten sonra rejim seçilemez. Rejim süresince yıllık beyan 151 numaralı formla verilir. Görevlendirmenin sona ermesi de bir ay içinde bildirilmelidir.
Kimler için avantajlı?
Rejim, yüksek ücret alan yöneticiler, yurt dışında önemli kira ya da yatırım geliri bulunan kişiler ve İspanya dışında servet sahibi olanlar için genellikle avantajlıdır. Buna karşılık ücreti görece düşük olan kişiler için, indirimlerin ve artan oranlı tarifenin uygulandığı genel rejim daha az vergi doğurabilir. Genel rejimde bölgesel vergi oranları da sonucu değiştirir. Bu nedenle karar, iki rejimde ayrı ayrı yapılacak bir hesaplamaya dayanmalıdır.
Ne zaman destek almak gerekir?
Başvuru süresi kısa olduğu için vergi durumunu İspanya’ya taşınmadan önce planlamak gerekir. Türkiye’de şirket ortaklığı, kira geliri ya da süren bir iş ilişkisi olanlar, serbest çalışan dijital göçebeler ve ailesiyle birlikte taşınanlar, rejim seçimini İspanya’da yetkili bir vergi danışmanıyla (asesor fiscal) değerlendirmelidir. Türkiye’deki gelir, şirket ve iş sözleşmesi yapısının Türk hukukuna göre gözden geçirilmesi de aynı planın parçasıdır.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.