İspanya’nın 2013’ten beri uyguladığı yatırımcı oturumu, yaygın adıyla altın vize, 3 Nisan 2025 itibarıyla kaldırıldı. Değişiklik, 2 Ocak 2025 tarihli 1/2025 sayılı Organik Kanun ile yapıldı. Adalet hizmetlerinin etkinliğine ilişkin bu kanunun son hükümlerinden biri, 14/2013 sayılı Girişimcileri Destekleme Kanunu’ndaki yatırımcı vizesini düzenleyen 63 ila 67. maddelerin içeriğini tamamen boşalttı. Kanun 3 Ocak 2025’te İspanya Resmî Gazetesi’nde (BOE) yayımlandı ve üç ay sonra yürürlüğe girdi.
Altın vize neydi?
Eski sistemde yabancılar İspanya’da belirli büyüklükte bir yatırım yaparak kendileri ve aileleri için oturum alabiliyordu. En bilinen seçenek en az 500.000 euro’luk gayrimenkul alımıydı. Bunun yanında 2 milyon euro’luk devlet tahvili, 1 milyon euro’luk şirket hissesi, yatırım fonu ya da banka mevduatı ve genel çıkar taşıyan bir iş projesi de bu kapsamdaydı. Bu iznin önemli bir özelliği, İspanya’da sürekli yaşama zorunluluğu getirmemesiydi.
Kaldırma neyi kapsıyor?
Kanun yalnızca gayrimenkul yatırımını değil, yatırımcı vizesine ilişkin maddelerin tamamını kaldırdı. 3 Nisan 2025’ten sonra yatırım yoluyla yeni bir vize ya da oturum başvurusu yapılamıyor.
Geçiş hükümleri şöyledir:
- 3 Nisan 2025’ten önce başvurusunu yapmış yatırımcılar ve aile üyeleri, başvuru tarihindeki kurallara göre vize ya da izin alabilir
- O tarihte geçerli olan yatırımcı vize ve izinleri, verildikleri süre boyunca geçerliliğini korur
- Mevcut izinlerin yenileme başvuruları, ilk iznin verildiği tarihteki kurallara göre incelenir
İspanya’da mülk satın almak elbette hâlâ mümkündür; ancak bu alım artık tek başına oturum hakkı doğurmaz.
Hangi yollar açık?
Yatırım ya da varlık sahibi kişiler için şu seçenekler değerlendirilebilir:
- Girişimci oturumu: 14/2013 sayılı Kanun’un 70. maddesine göre yenilikçi ya da İspanya ekonomisi için özel önem taşıyan bir iş faaliyeti için verilir. Devlete bağlı ENISA kuruluşunun olumlu raporu gerekir; başvuru sahibinin profili ve projeye katılımı, iş planı ve finansmanı ile projenin ekonomiye katacağı değer incelenir. Başvuru, Büyük Şirketler ve Stratejik Gruplar Birimi’ne (Unidad de Grandes Empresas y Colectivos Estratégicos) yapılır.
- Pasif gelir (çalışmadan oturum) izni: İspanya’da çalışmadan yaşamak isteyenler içindir. 2025 itibarıyla aylık IPREM’in yüzde 400’ü (2.400 euro) ve bakmakla yükümlü olunan her aile üyesi için yüzde 100’ü (600 euro) kadar, izin süresinin tamamını karşılayan gelir ya da birikim gösterilmelidir; sağlık sigortası da şarttır. Kira, temettü ya da faiz gibi yatırım gelirleri bu şartı karşılamakta kullanılabilir.
- Serbest çalışma (cuenta propia) izni: İspanya’da bir iş kurup kendisi çalışacaklar içindir; iş planı, faaliyet için yeterli yatırım ve mesleki yeterlilik aranır.
- Yüksek nitelikli çalışan izni ve dijital göçebe izni: Yatırımdan çok mesleki profile ve gelire dayanır; yönetici olarak çalışan ya da işini uzaktan sürdüren yatırımcılar için uygun olabilir.
Seçenekler arasındaki temel farklar
Altın vizeden farklı olarak bu yolların çoğu İspanya’da fiilen yaşamayı gerektirir. Örneğin pasif gelir izninin yenilenmesi için yıl içinde İspanya’da 183 günden fazla gerçekten ikamet etmiş olmak gerekir. Bu nedenle yalnızca yatırım yapıp yılın çoğunu başka bir ülkede geçirmeyi planlayanlar için altın vizenin doğrudan bir karşılığı yoktur.
İkinci fark, vergi sonuçlarıdır. İspanya’da yılın yarısından fazlasını geçiren kişi kural olarak İspanya’da vergi mukimi olur ve dünya genelindeki gelirleri üzerinden vergilendirilir. Türkiye’de gelir ya da varlığı olan bir yatırımcının, hangi izni seçerse seçsin, iki ülkedeki vergi durumunu birlikte planlaması gerekir.
Üçüncü fark, uzun vadeli statüdür. Bu izinlerde geçen süreler, şartları korunduğu sürece beş yılın sonunda uzun dönem oturuma ve ileride vatandaşlık başvurusuna esas olabilir.
Mevcut altın vize sahipleri ne yapmalı?
- İzin süresinin bitiş tarihini ve yenileme dönemini takvime işleyin; yenileme kural olarak iznin bitiminden önce yapılır
- Yatırımın yenileme tarihinde de korunduğunu belgeleyecek tapu, banka ve şirket kayıtlarını güncel tutun
- Yatırımı satmayı ya da azaltmayı düşünüyorsanız, bunun yenilemeye etkisini önceden değerlendirin
- Aile üyelerinin izinlerinin ana izne bağlı olduğunu ve onların durumunun da birlikte planlanması gerektiğini göz önünde bulundurun
Ne zaman destek almak gerekir?
Yatırımcı oturumundan diğer izinlere geçiş, kişinin geliri, mesleği ve İspanya’da ne kadar zaman geçireceğiyle doğrudan ilgilidir. Mevcut bir altın vizeyi yenileyecek olanlar, yatırımını satmayı planlayanlar, Türkiye’deki şirket ya da kira gelirini İspanya başvurusunda kullanmak isteyenler ve girişimci oturumu için iş planı hazırlayanlar, başvurudan önce seçeneklerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmelidir. Vergi boyutu için İspanya’da yetkili bir vergi danışmanının görüşü de alınmalıdır.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.