İspanya’ya yapılan uzun süreli vize ve oturum başvurularının çoğunda sağlık güvencesi istenir. Sorun genellikle sigortanın varlığında değil, türünde çıkar: Türkiye’de yaygın olan bazı poliçeler ve seyahat sigortaları bu başvurularda kabul edilmez. Bu yazıda hangi vize türünde ne tür bir güvence arandığını ve poliçe seçerken nelere bakılacağını özetliyoruz.
Kısa süreli ve uzun süreli vize arasındaki fark
Schengen kısa süreli vizesi (C tipi) için seyahat sağlık sigortası yeterlidir. AB Vize Kodu’na göre bu sigortanın en az 30.000 avroluk teminat sağlaması ve tüm Schengen alanında geçerli olması gerekir. Poliçe seyahatin tamamını kapsamalı; acil tedaviyi, hastane tedavisini ve tıbbi nedenle ülkeye geri dönüşü içermelidir.
Uzun süreli vize ve oturum izinlerinde (D tipi) ise seyahat sigortası kabul edilmez. Örneğin İstanbul Başkonsolosluğu’nun dijital göçebe vizesi için yayımladığı şartlarda seyahat sigortalarının geçerli sayılmadığı açıkça belirtilir. Bu başvurularda İspanya kamu sağlık sistemine benzer kapsamda bir sağlık sigortası aranır. Kısa süreli vizeyle İspanya’dayken bir oturum izni başvurusu yapacaksanız da seyahat sigortanız yeterli olmaz; uzun süreli kalışa uygun bir poliçe gerekir.
Poliçede aranan temel şartlar
Yeni Yabancılar Yönetmeliği (Real Decreto 1155/2024), öğrenci vizesi için gereken sigortayı şöyle tanımlar: İspanya’da faaliyet izni olan bir sigorta şirketiyle yapılmış, İspanya Ulusal Sağlık Sistemi’nin temel hizmet paketine benzer teminat sağlayan ve kalış süresi boyunca geçerli olan bir sigorta. Diğer vize türlerinde de benzer bir yaklaşım uygulanır. Pratikte bakılan noktalar şunlardır:
- Sigortacı: İspanya’da faaliyet izni olmalıdır. Yalnızca Türkiye’de faaliyet gösteren bir şirketin poliçesi bu şartı genellikle karşılamaz. Şirketin durumu İspanya Sigorta ve Emeklilik Fonları Genel Müdürlüğü’nün (DGSFP) kayıtlarından kontrol edilebilir.
- Kapsam: Aile hekimi, uzman hekim, acil servis, hastane yatışı ve ameliyatlar kapsanmalıdır.
- Süre: Poliçe vize veya izin süresinin tamamını kapsamalıdır. Uygulamada en az bir yıllık poliçe istendiği sık görülür.
- Bekleme süresi ve katılım payı: Pek çok konsolosluk, özellikle pasif gelir vizesinde, bekleme süresi (carencia) ve katılım payı (copago) olmayan poliçe ister.
- Cenaze nakli: Bazı konsolosluklar ölüm hâlinde ülkeye nakil teminatını da arar.
Her konsolosluk kendi belge listesini yayımlar ve ayrıntılar farklılık gösterebilir. Poliçeyi satın almadan önce başvuracağınız konsolosluğun güncel listesini okumak, en sık yapılan hatayı önler. Sigortacıya belgenin vize başvurusunda kullanılacağını söyleyin; pek çok sigortacı bu amaçla hazırlanmış standart bir yazı düzenler.
Vize türüne göre durum
- Pasif gelir vizesi: Çalışma olmadığı için kamu sistemine erişim yoktur ve özel sağlık sigortası şarttır. Şartlar bu vizede en sıkı biçimde uygulanır.
- Öğrenci vizesi: Özel sigorta istenir. Öğrenci sonradan çalışmaya başlayıp sosyal güvenliğe kaydolursa, yönetmelik bu kaydı sigorta şartının karşılanması olarak kabul eder.
- Dijital göçebe vizesi: Kamu veya özel sigorta kabul edilir. İspanya sosyal güvenlik sistemine kaydolacaksanız kamu sağlık sistemine dahil olursunuz. Bir uluslararası sosyal güvenlik anlaşması uygulanıyorsa, sigorta yerine yetkili kurumdan alınan hak belgesi sunulur.
- Çalışma izni: İşe başlayıp sosyal güvenliğe kaydolduğunuzda kamu sağlık sistemine dahil olursunuz.
- Aile birleşimi: Yönetmelik, İspanya’daki kişi ve getirilecek aile üyeleri için sağlık sigortası şartı arar.
Pasif gelir izninin yenilenmesinde, önceki izin süresi boyunca sigortanın kesintisiz sürdürüldüğü ve yenileme döneminde de devam edeceği gösterilmelidir. Bu yüzden poliçeyi ara vermeden yenilemek gerekir.
Poliçe seçerken pratik öneriler
- Sigortacının düzenleyeceği yazı (certificado) İspanyolca olsun ve kapsamı, sigortalıları ve geçerlilik tarihlerini açıkça göstersin.
- "Sin carencias" ve "sin copagos" ifadelerinin yazıda yer alıp almadığını kontrol edin.
- Aile üyelerinin her birinin poliçede adıyla yer aldığından emin olun. Her aile üyesi için ayrı başvuru yapılıyorsa, her dosyaya ayrı sigorta belgesi koymak gerekebilir.
- Önceden var olan hastalıkların kapsam dışı bırakılıp bırakılmadığını okuyun; bu durum başvuruyu etkilemese bile tedavi sırasında sorun yaratabilir.
- İzni yenilerken yeni bir poliçe veya uzatma belgesi istenebileceğini hesaba katın.
- Prim ödemesini gösteren makbuzu veya ödeme planını saklayın; bazı konsolosluklar poliçenin yanında ödeme belgesi de ister.
İspanya’da en az bir yıldır padrón kaydı olan kişiler, belirli şartlarla kamu sağlık sistemine özel bir anlaşma (convenio especial) yoluyla prim ödeyerek katılabilir. Bu imkânın uygulanışı özerk bölgeye göre farklılık gösterir ve ilk vize başvurusunda kullanılamaz.
Ne zaman destek almak mantıklı
Kronik bir hastalığınız varsa, aile bireyleriyle birlikte başvuruyorsanız veya bir uluslararası anlaşma kapsamında Türkiye’deki sosyal güvenliğinizi kullanmayı düşünüyorsanız, poliçeyi satın almadan önce şartları konsolosluğun listesiyle birlikte gözden geçirmek yararlıdır. Poliçeyi sigortacı düzenler; yeterli olup olmadığına ise başvuruyu inceleyen konsolosluk veya oficina de extranjería karar verir.
İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat. İspanya göçmenlik danışmanı. Özgeçmiş
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yazının kaleme alındığı tarihten sonra mevzuat ve içtihat değişmiş olabilir.